همه چیز درباره روغن گیربکس


روغن گیربکس چیست؟

روغن گیربکس یک مایع روانکار است که قطعات متحرک موجود در داخل گیربکس را روغن کاری می کند. در گیربکس های اتوماتیک این روغن وظیفه ی خنک کاری گیربکس و وظیفه ی انتقال نیرو از سوی موتور به سمت جعبه دنده را نیز بر عهده دارد.
در گیربکس های مختلف از روغن های گوناگونی برای روغن کاری استفاده می شود. در گیربکس های خودکار از روغن هایی با نام ATF استفاده می شود که مخفف روغن گیربکس اتوماتیک است. برای گیربکس های دستی اما روغن های مختلفی وجود دارد. از روغن هایی با مشخصات مشابه با روغن موتور گرفته تا روغن های سنگین تر مخصوص دنده های هیپوئیدی و حتی در برخی موارد نادر روغن های مشابه با روغن گیربکس های اتوماتیک. برای اینکه بدانید گیربکس دستی خودروی شما به چه نوع روغنی نیاز دارد باید به دفترچه راهنمای خودرو مراجعه کنید.

کی باید روغن گیربکس را عوض کنیم؟

در گیربکس های دستی معمولا روغن کیفیت خود را از دست نمی دهد بلکه دچار آلودگی می شود. این آلودگی ناشی از مستهلک شدن دنده ها و برینگ ها است در نتیجه ذرات کوچک فلزی وارد روغن گیربکس می شوند. همانطور که می دانید ذرات میکروسکوپی فلزی درون روغن باعث می شوند که روغن کاری دچار اختلال شود و روغن نتواند کار خود را به درستی انجام دهد. بنابراین اگر روغن گیربکس را تعویض نکنید باعث کاهش شدید عمر گیربکس دستی شما خواهد شد.
در گیربکس های اتوماتیک به دلیل حرارت بالاتری که وجود دارد روغن کیفیت خود را نیز از دست می دهد و خراب می شود. همچنین مانند گیربکس های دستی، روغن گیربکس های خودکار نیز آلوده می شود. کثیف شدن روغن گیربکس اتوماتیک می تواند باعث آسیب دیدن قطعات داخلی گیربکس است.
اگر روغن گیربکس را تعویض نکنیم چه می شود؟
در صورت تعویض نکردن به موقع روغن گیربکس، روغن کثیف و خراب می تواند شروع به آسیب زدن به قطعات داخلی گیربکس کند. این مساله روی طول عمر گیربکس تاثیر بسیار بدی دارد و معمولا از نظر مالی بسیار گران تمام می شود. بنابراین باید بدانید که تعویض به موقع روغن گیربکس در حقیقت نوعی سرمایه گذاری مطمئن روی خودرو است.

کارهایی که باید انجام شوند
همیشه در هنگام سرویس دوره ای خودرو باید سطح روغن گیربکس نیز چک شود. اگر روغن گیربکس کم باشد دنده ها ممکن است به خوبی تعویض نشوند. کم بودن روغن درون گیربکس همچنین باعث آسیب دیدن گیربکس نیز می شود. متاسفانه آسیب دیدن گیربکس معمولا هیچ علایمی مانند سر و صدا ندارد ندارد و اگر حواستان به سرویس های به موقع نباشد ممکن است خیلی دیر متوجه شوید. چک کردن روغن در گیربکس های دستی کمی مشکل است و بهتر است از یک مکانیک برای این کار کمک بخواهید. البته برخی خودروسازان گیج روغن را برای گیربکس دستی تعبیه می کنند اما کار معمولی نیست.
در خودروهای دنده اتوماتیک معمولا یک گیج روغن مثل گیج روغن موتور وجود دارد باید حواستان باشد این دو گیج را با هم اشتباه نگیرید و یا آنها را اشتباهی جای هم قرار ندهید. معمولا در گیربکس های خودکار باید در حالی که موتور گرم است و گیربکس در حالت پارک قرار دارد سطح روغن را چک کنید. همچنین در صورت دیدن نشتی روغن گیربکس فورا به مکانیک مراجعه کنید.

نکته ی مهم
روغن گیربکس بر خلاف روغن موتور تبخیر نمی شود بنابراین اگر دیدید که سطح روغن گیربکس پایین رفته است حتما در جایی نشتی وجود دارد و باید فورا به مکانیک مراجعه کنید.
 


آنچه که در مورد روغن های روانکار صنعتی نمیدانیم!!
روانکارهای صنعتی چیست وانواع آن

روانکارهای صنعتی دارای طیف گسترده ایی از محصولات پتروشیمی می باشد و هر کدام از آنها دارای کاربرد های مشخص و متنوعی می باشند. روانکارهای صنعتی همه‌ی مجموعه ها و گروه های روانکارها (lubricant)  را در بر می گیرد.

روانکارها یا همان لوبریکنت ها می توانند حالات مختلفی از گاز ؛ مایع و جامد (نیمه جامد ) داشته باشند .

  • روانکار گازی شکل
  • روانکار مایع
  • روانکار نیمه جامد
  • روانکار جامد

انواع روانکارهای صنعتی

۱) روانکار گازی شکل : روانکارهای گازی شکل  (کاربرد این نوع روانکار ها مانند دو دسته دیگر یعنی روانکار های مایع و جامد نیست و استفاده آنها بسیار محدود تر است یک مدل از این نوع روانکار ها که امروزه بیشتر از سایر استفاده میشود روانکاری  با گاز نیتروژن است ؛ نیتروژن به عنوان یک خنک کننده سازگار با محیط زیست به طور گسترده ای در ماشینــکاری فریزر ( Cryogenic Machining ) استفاده میشود ، عملکرد آن به عنوان یک روان کننده به علت عدم نفوذ شیمیایی  و ویسکوزیته کم قابل قبول است.

۲) روانکار مایع : روانکارهای مایع  (روغن های حیوانی و گیاهی ، روغن های معدنی ، روغن های سنتزی ، مشتقات اسیدهای چرب و … جزو این دسته طبقه بندی میشوند )

۳) روانکار نیمه جامد ​ : روانکارهای نیمه جامد مانند انواع گریس ها  (گریس های صابونی کمپلکس ، گریس های صابونی ساده ، گریس های رنگ دانه ای ، گریس های نسوز و …. )

۴) روانکار های جامد : ​روانکار های جامد نام های دیگر روانکاری خشک است کــه کاربردهای خاصی در صنعت دارند و بیشتر استفاده از آنها مربوط به جاهایی است که از سایر روانکار ها نمی توانیم استفاده کنیم مانند سرعت های بالا و پایین محورها ، دماهای بالا و پایین ، فشار بالا و عدم دسترسی … کاربرد این نوع روانکار ها در جایی که استفاده از روغن صنعتی  یا گریس امکان آلودگی محیط را به وجود می آورد مانند صنایع غذایی؛  محل هایی که ممکن است روغن یا گریس شسته شود و از بین برود مانند پروانه‌ی کشتی و جایی که علاوه بر روانکاری نیاز به هدایت الکتریکی هم وجود دارد (دینام ها) بیشتر مشاهده میشود .

روانکاری چیست ؟

روانکاری علم تسهیل حرکت نسبی سطوح که در تماس با یکدیگر می‌باشد است . و روانکارهای صنعتی مادی می باشند که به منظور کاهش اصطکاک بین دو سطح که نسبت به هم دارای حرکت هستند قرار می گیرد و با ایجاد فیلمی از روانکــار از تماس فلز با فلز جلوگیری می نماید .

نکته ایی که کمتر به آن پرداخته میشود این است که بین روانکارهای صعتی کدام یک را باید انتخاب بکنیم ، یعنی در بین روانکاری های جامد ، نیه جامد ، مایع و گازی شکل کدام یک برای کار ما مناسب تر است ؟! پاسخ برمی گردد به شرایط کار دستگاه شما برای سرعت بالا و بار کم روانکارهای رقیق تر مناسب اند و برای شرایط سرعت کم و بار زیاد روانکارهای جامد انتخاب بهتری میباشند .

وظایف روانکار ها چیست ؟

روانکارهای صنعتی بسته به شرایط کار دستگاه وظایف زیر را انجام میدهند :

  1. روان کنندگی و کاهش اصطکاک با تشکیل فیلم روغن (روانکار ) بین قطعات ثابت و متحرک به منظور حداقل رساندن اصطکاک و جلوگیری و تقلیل و تاخیر در سایش در حین کار
  2. جذب و انتقال حرارت و خنک کردن در کنترل دمای قطعات
  3. جلوگیری از اثرات ضربه قطعات به یکدیگر در حین حرکات مکانیکی قطعات
  4. آب بندی بین فواصل قطعات
  5. جلوگیری از فساد و خورندگی
  6. جلوگیری از ته نشین شدن مواد لجنی در روغن موتور
  7. عمل کننده به عنوان حامل یا carrier شیمیایی از ذرات ساینده موجود در روغن انتقال آنها از محوطه یاتاقان ها و دیگر نقاط روانکاری شونده به داخل مخزن روغن و جدا کردن ناخالصی‌ها در داخل فیلتر روغن
  8. شستشو و تمیز کردن قطعات و جلوگیری از ته نشین شدن و آلودگی روغن به خصوص در موتورهای احتراق داخلی
  9. صرفه جویی در مصرف انرژی کاهش توان مصرفی با کاهش اصطحکاک [ مقاله ویژگی های روغن موتور خوب را مطالعه کنید ]
  10. بالا نگهداشتن راندمان و قدرت موتور
  11. معلق نگاه داشتن مواد زائد و جلوگیری از رسوب آنها بر قطعات
  12. حفاظت از سطوح در مقابل زنگ زدگی و خوردگی شیمیایی
  13. کاهش توان مورد نیاز

 

که در نتیجه استفاده از روانکار مناسب در دستگاه افزایش طول عمر مفید قطعات تحت نیروهای اصطحکاک است .

  •  کاهش قطعات تمام شده تولیدات در اثر کارکرد بیشتر ماشین آلات
  • کاهش نیروی انسانی تعمیرات و هزینه تعویض قطعات دستگاه
  • کاهش هزینه های مصروفه جهت تامین توان موردنیاز ( کاهش توان مصرفی) ثمرات آن می باشد

 


تشخیص روغن سوزی در موتور خودرو

برای تشخیص مشکل روغن سوزی موتور خودرو راهکارهایی وجود دارد که در ادامه شرح می‌دهیم:

کاهش سطح روغن موتور

برای تشخیص کاهش سطح روغن، باید نشانگر یا Gage روغن موتور را چک کنید. روغن موتور را حداقل یک ساعت بعد از خاموش کردن موتور چک کنید که موتور خودرو خنک شود و روغن‌هایی که وارد مجاری روغن، سرسیلندر و دیگر اجزای موتور شده‌اند، به کارتر برگردند.

البته موتور همه خودروها به مرور زمان روغن کم می‌کنند. با این وجود اگر این مقدار از حالت طبیعی خارج شد و شاهد کاهش شدید و مستمر سطح روغن بودید، لازم است موارد دیگری را هم کنترل کنید.

کاهش سطح روغن موتور ممکن است ناشی از نشتی باشد. برای اطمینان از این که روغن از موتور نشت نمی‌کند، خودروی خود را در محل تمیزی پارک کنید. پس از ۸ ساعت اگر زیر خودرو لکه روغن وجود داشته باشد، موتور خودروی شما دارای نشتی است و باید  تعمیر شود. اما اگر در زیر خودرو لکه روغن وجود نداشته باشد، یک قدم دیگر به روغن سوزی نزدیک شده‌اید.

خروج دود از اگزوز

خروج دود از اگزوز از مهم‌ترین نشانه‌های روغن سوزی موتور خودرو است. دودی که از اگزوز خارج می‌شود، ممکن است به رنگ‌های آبی، سفید و سیاه دیده شود که هر رنگ علامت ایراد در عملکرد قسمت متفاوتی از ماشین است.

دود آبی اگزوز

خروج دود آبی از اگزوز خودرو نشان می‌دهد که روغن در موتور در حال سوختن است.

دود سفید اگزوز

 

خروج دود سفید از اگزوز خودرو نشان می‌دهد که مایع خنک‌کننده و یا روغن هیدرولیک موتور خودرو در حال سوختن است.

دود سیاه اگزوز

در مورد خودروهای دیزلی با سوخت گازوئیل، خروج دود سیاه از اگزوز طبیعی است. اما در مورد خودروهای بنزین سوز دود سیاه رنگ به این معنی است که نسبت مخلوط هوا و سوخت، از حالت تعادل خارج شده‌است.

وبلاگ


جدول ویژگی های روغن های موتورهای دیزلی در سطوح مختلف کیفی بر اساس طبقه بندی API

سطوحی که با رنگ قرمز مشخص شده اند از رده خارج بوده و نبایستی مصرف گردند،سطوح زرد نیز لازم است استفاده نگردند ولی سطوحی که با رنگ سبز مشخص شده اند، مورد تایید انجمن نفت آمریکاAPI بوده و جهت مصرف در خودروهای دیزلی توصیه میگردند.

سطح کیفیتبازه زمانیمشخصات کیفی
CA۱۹۵۰ـ ۱۹۴۰در موتورهای دیزلی سبک (غیر سوپر شارژ) و با شرایط کارکرد معمولی استفاده می شود.

سوخت این موتور ها حاوی مقادیر کمی گوگرد است و سوختی با کیفیت نسبتاً بالا بحساب می آید.

روغن با این سطح مرغوبیت از خوردگی یاتاقان ها و تشکیل رسوب در بدنه جلوگیری می کند.

در حال حاضر از این روغن استفاده نمی شود مگر این که توسط شرکت سازنده توصیه شود.

CBبرای استفاده در موتورهای دیزلی سال های ۱۹۶۰ـ ۱۹۴۹ توصیه شده و در حال حاضر«منسوخ شده است»در موتورهای دیزلی با شرایط کارکرد متوسط استفاده می شود که سوخت آن ها کیفیت مناسبی ندارد.

روغن با این سطح کیفیت از موتور در برابر سائیدگی و تشکیل رسوب جلوگیری می کند.

سوخت موتورهایی که از این روغن استفاده می کنند حاوی گوگرد بیشتری نسبت به موتورهایی است که از روغن CA استفاده می کنند.

CCبرای استفاده در موتورهای دیزلی سال ۱۹۶۱ به بعد توصیه شده و در حال حاضر «منسوخ شده است»از این روغن می توان در موتورهای دیزلی معمولی، توربوشارژ و سوپر شارژ استفاده کرد که تحت شرایط معمولی، متوسط و سخت کار می کنند. روغن با این سطح کیفی از تشکیل رسوب در موتورهای دیزلی در درجه حرارت های بالا جلوگیری می کند و از یاتاقان ها نیز در برابر زنگ زدگی و خوردگی محافظت می کند. از روغن های CC در بعضی از موتورهای بنزینی با شرایط کاری سخت نیز استفاده می شود در حال حاضر از این روغن ها استفاده نمی شود مگر این که توسط شرکت سازنده موتور توصیه شود.
CDبرای استفاده در موتورهای دیزلی سال ۱۹۵۵ به بعد توصیه شده و در حال حاضر «منسوخ شده است»

 

حاوی مواد افزودنی ضد خوردگی، ضدسایش و مواد افزودنی پاک کننده است. در موتورهای دیزلی معمولی، توربو شارژ و سوپر شارژ که تحت شرایط سخت کار می کنند و حاوی سوخت هایی با درصد گوگرد بالا هستند، استفاده می شود. این سطح کیفی از روغن در درجه حرارت های بالا از یاتاقان ها در برابر خوردگی و همینطور از تشکیل رسوب جلوگیری می کند.
CD-IIبرای استفاده در موتورهای دیزلی دو زمانه در سال های ۱۹۹۶ـ ۱۹۸۷ توصیه شده و در حال حاضر «منسوخ شده است»از این سطح کیفیت در موتورهای دیزلی دو زمانه که در شرایط سخت کار می کنند استفاده می شود. این روغن ها حاوی کلیه ویژگی های روغن هایی با سطح کیفی CD هستند و برای کار در شرایط سخت فرموله شده اند.
CEبرای استفاده د رموتورهای دیزلی سنگین در سال های ۱۹۸۷ـ ۱۹۸۰ توصیه شده و در حال حاضر «منسوخ شده است»از این سطح کیفیت در موتورهای دیزلی توربوشارژ و سوپرشارژ که تحت شرایط بار زیاد در سرعت های کم و یا زیاد کار می کنند، استفاده می شود.

از نظر کنترل میزان مصرف روغن، کنترل میزان اکسید شدن و رسوب روی پیستون و همین طور سایش سیلندرها، استفاده از این روغن ها در موتورهای مدرن و با راندمان زیاد بسیار مناسب است. کلیه آزمایشات موتوری مربوط به سطح کیفیت CD و همینطور آزمایش های موتوری (NTC400)Cummins و Mack EO-K/2 بر روی این روغن انجام شده است.

CFبرای استفاده در موتورهای دیزلی در سال ۱۹۹۴ معرفی شده و در حال حاضر «همچنان مورد استفاده قرار می گیرد».روغن موتور مناسب برای دیزل های سنگین سوپرشارژ، توربوشارژ و یا معمولی است.

در دیزل هایی که از سوخت های باکیفیت های مختلف (مثلاً بیش از ۵/۰ درصد گوگرد» استفاده می کنند کاربرد دارد.

این سطح کیفی از روغن به طور موثری باعث کنترل رسوب روی پیستون، سایش و خوردگی یاتاقان هایی از جنس مس می شود.

بجای روغن های CD وce می توان از این سطح کیفیت نیز استفاده کرد.

CF-2برای استفاده در موتورهای دیزلی دو زمانه در سال ۱۹۹۴معرفی شده است و در حال حاضر«همچنان مورد استفاده قرار می گیرد».برای کنترل میزان رسوب و خراشیدگی سیلندر از این سطح کیفی استفاده می شود. از این روغن می توان به جای روغن با سطح کیفیCD-2 نیز استفاده کرد ولی در صورت نیاز به استفاده از این روغن به جای سطوحCF وcf-4باید آزمون های موتوری مربوطه گذارنده شود.
CF-4برای استفاده در موتورهای دیزلی سنگین در سال ۱۹۹۰ معرفی شده و در حال حاضر «همچنان مورد استفاده قرار می گیرد.یک روغن چند درجه ای مناسب برای دیزل های توربوشارژ چهار زمانه با شرایط کاری سخت است. مانند روغن CE است و نسبت به آن از نظر مصرف روغن و تمیزی پیستون در شرایط بهتری قرار دارد. علاوه بر گذراندن آزمون های ذکر شده برای سطح کیفیت CE، این روغن همچنین آزمون Caterpillar IK را نیز می گذارند. این روغن ها از نظر زیست محیطی آلودگی کمتری ایجاد می کنند و می توان به جای روغن های CC،CD،CE از آن ها استفاده کرد.
CG-4برای استفاده در موتورهای دیزلی چهار زمانه در سال ۱۹۹۴ معرفی شده و در حال حاضر «همچنان مورد استفاده قرار می گیرد»روغن با این سطح کیفیت برای استفاده در موتورهای دیزلی چهار زمانه با دور بالا و شرایط سخت مناسب است. سوخت این دیزل ها کمتر از ۵/۰ درصد گوگرد دارد این سطح کیفیت کنترل بسیار موثری در تشکیل رسوب روی پیستون در درجه حرارت های بالا، سایش، خوردگی، کف کردن، مقاومت در برابر اکسید شدن و تجمع ذرات کربنی در موتور دارد. موتورهایی که استانداردهای EPA (1994) برای آن ها الزامی است از این روغن استفاده می کنند. از این روغن می توان به جای روغن با سطوح کیفی CF-4، CE، CD استفاده کرد.
CH-4برای استفاده در موتورهای دیزلی سنگین و چهار زمانه در سال ۱۹۹۸ معرفی شده است و در حال حاضر «همچنان مورد استفاده قرار می گیرد.»این سطح کیفیت برای موتورهای دیزلی سنگین و سوپرشارژ و توربوشارژ با دور بالا که دارای شرایط سخت کارکرد هستند مناسب است. استفاده از این روغن ها بخصوص برای موتورهایی که باید استاندارد آلودگی سال ۱۹۹۹ را بگذراند بسیار مناسب است. سوخت دیزل هایی که از این روغن استفاده می کنند معمولاً بیش از ۵/۰ درصد گوگرد دارد. به جای روغن با سطح کیفی CG-4،CF-4 ،CE و CD می توان از CH-4 استفاده کرد.
CI-4برای استفاده در موتورهای دیزلی سبک، متوسط و سنگین در سال ۲۰۰۲ معرفی شده و در حال حاضر «همچنان مورد استفاده قرار می گیرد»این روغن مخصوص موتورهای دیزلی سبک، متوسط و سنگینی است که در آن هاا از گازهای خروجی خنک شده از اگزوز به جای اکسیژن استفاده می شود (EGR) (Recirculation Exhaust Gas) و به این ترتیب حدود ۵۰ درصد از اکسیدهای نیتروژن خروجی کاسته می شود. این روغن همچنین در حال حاضر استانداردهای «دود خروجی» که در سال ۲۰۰۴ تدوین شده است را داراست. روغن های با این سطح کیفیت به منظور مقابله با اسیدهای حاصل از NOx دارای خاصیت بازی بیشتری هستند و برای استفاده دیزل هایی که سوختشان حداکثر ۰۵/۰درصد گوگرد دارد مناسبند. به جای سطح کیفیCD، CE، CF-4، CG-4، CH-4می توان از CI-4 استفاده کرد.
CJ-4 جدیدترین سطح کیفی روغنهای دیزل که توسط API  معرفی شده است.

 


آیا روغن موتور تاریخ مصرف دارد ؟

هر چند تاریخ معینی برای انقضای استفاده از روغن های موتور وجود ندارد و حتی  سازنده روغن موتور والوالین اعلام میکند که روغنهایش میتواند تا زمانی که تولید آن در جدول API اعتبار دارد  قابل مصرف است یعنی چیزی حدود ۲۵ سال ولی به نظر میرسد بدلایل ذیل روغن موتورها نیز دارای تاریخ انقضا می باشند

۱-      روغن موتور بخاطر ترکیبات شیمیایی که دارد و بویژه مواد افزودنی که به آن اضافه شده است بعد از گذشت زمان طولانی فاسد  می شود و خاصیت اولیه اش را از دست می دهد . هر چند این روغن ها در بشکه ها و ظروف دربسته قرار داده می شوند ولی باید به این نکته توجه کنید که بهرحال این بسته بندی ها کاملا بسته نیستند و امکان بروز اکسیژن در آنها وجود دارد .

۲-      روغن موتور اگر به مدت طولانی نگهداری شود میتواند از رده خارج شوند و آنهم بخاطر تغییراتی است که در فناوری خودروها اتفاق می افتد . مثلا روغن گرید SE را نمی توان برای ماشین های مدل بالای غربی و آسیایی مورد استفاده قرار داد ولی اگرشما هم ماشین های قدیمی تویوتا کرولای ۱۹۷۸ را دارید این روغن موتورها را می توانید استفاده کنید.

 لذا بطور معمول عمر نگهداری روغن موتور در صورتیکه در بسته های غیر قابل نفوذ دربرابر هوا قرار داشته باشد بصورت تکنیکی معمولا ۴ تا ۵ سال است که معمولا این برای خودروهای همان مدل است چون با امدن خودروهایی با مدل بالاتر مشخصات روغن هم می تواند متفاوت باشدو جهت مصرف روغن موتورهایی که بیش از ۵ سال از عمر تولید آنها میگذرد،  لازم است ترکیباتش را در آزمایشگاه تست کنند .

نکاتی در مورد استفاده از روغن موتور

  • لازم است قبل از استفاده روغن موتور را بطور کامل به هم بزنند چون بعد از مدتی که روغن ثابت باقی می ماند مواد افزودنی ان جدا و ته نشین می شوند تا این مواد با هم مخلوط شوند .
  • جنرال موتور به خریداران توصیه می کند که بشکه های بزرگ روغن موتو را که طی یکسال مجددا پر نمی شوند را مورد استفاده قرار ندهند.

 

بر طبق تحقیقاتی که انجام شده مدت زمان انقضای مصرف روغن موتور بستگی به چگونگی نگهداری آن دارد اگر دمایی که روغن در آن نگهداری نمی شود  زیاد گرم و یا زیاد سرد نباشد  و اگر روغن در همان بسته بندی اصلی و بدون هوای کارخانه قرار داشته باشد برای سالها روغن سالم باقی می ماند.

بشکه ها و ظروفی که درب آنها باز شده است بسیار سریع تر فاسد می شوند. روغن موتور دارای تاریخ مصرف است (هر چند برخی از شرکت ها فقط تاریخ تولید را بر روی طروف می نویسند و تاریخ انقضائ را ذکر نمی کنند)

خواص روغن در طی زمان تغییر می کند: یک ظرف پلاستیکی  حاوی روغن دنده با ویسکوزیته  SAE 80 که سالهای زیادی آن را نگه داشته ایم، به مرور زمان خراب می شود و بوی مواد فرار آن استشمام می شود و مولکولهای ریز از محفظه روغن خارج شده و فشار داخل ظرف کاسته میشود و فاسد میگردد.

مدت زمان نگهداری روغن موتور بستگی به دمای نگهداری، رطوبت و نوع روغن موتور دارد.


صفحه بعدی


ویژگی های روغن موتورهای بنزینی در سطوح مختلف کیفی بر اساس طبقه بندی API

درجدول زیر، مشخصات روغن موتورهای خودروهای بنزینی براساس استاندارد کیفی API نمایش داده شده است، همانطور که مشاهده می نمایید تعداد زیادی از این سطوح کیفی از نظر موسسه API از رده خارج هستند و بایستی در راستای کمک به محیط زیست و همچنین کاهش آسیب به قطعات موتور، از تولید و مصرف آنها ممانعت بعمل آید.در مباحث آینده تلاش خواهیم نمود لیست و اسامی محصولات از رده خارج بر اساس جدول API  را خدمت مخاطبین گرامی اعلام نماییم.

سطح کیفیتبازه زمانیمشخصات کیفی
SAقدیمترین سطح کیفیت API «منسوخ شده است»فقط روغن پایه است. مواد افزودنی ندارد و یا اینکه حاوی کمی ماده افزودنی پایین آورنده نقطه ریزش و مواد ضد کف است.
SBدر سال ۱۹۳۰ معرفی شده است «منسوخ شده است»دارای حداقل مواد افزودنی است. این روغن ها حاوی مقدار کمی ماده ضد اکسیداسیون و ضد سایش هستند. در حال حاضر از این روغن ها استفاده نمی شود مگر این که توسط شرکت سازنده موتور توصیه شود.
SCطبق نظریه سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۱۹۶۷ـ ۱۹۶۴» مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»حاوی مواد افزودنی ضد خوردگی و ضد ساییدگی و همین طور کمی ماده افزودنی پاک کننده جهت کنترل رسوبات حاصل از کار موتور در درجه حرارت های بالا و پایین هستند.
SDطبق نظر سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های« ۱۹۷۱ـ ۱۹۶۸ » مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»شبیه به روغن SC است. مواد افزودنی آن کمی بیشتر و حاوی مقادیر کمی ماده افزودنی ضدزنگ است.
SEطبق نظر سازندگان خودرو براس استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۱۹۷۹ـ ۱۹۷۲» مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»مانند SC و SD است ولی خواص پاک کنندگی، پایداری در برابر اکسید شدن، خوردگی و زنگ زدگی بیشتری نسبت به آن ها دارد و می توان از آن به جای روغن های SC وsd استفاده کرد.
SFطبق نظر سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۱۹۸۸ـ ۱۹۸۰» مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»مانند روغن SE است ولی خاصیت پایداری در برابر اکسیدشدن و خواص ضد سایش بهتری نسبت به SE دارد.
SGطبق نظر سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۱۹۹۳ـ۱۹۸۹» مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»نسبت به روغن های سطوح قبلی از تشکیل رسوب بهتر جلوگیری می کند و خواص ضد سایش و ضد اکسیداسیون بهتری دارد و چون حاوی مواد افزودنی روغن SF است می توان به جای روغن SF نیز از آن استفاده کرد.
SHطبق نظر سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۱۹۹۶ـ ۱۹۹۴» مناسب است و در حال حاضر «منسوخ شده است»حاوی مواد افزودنی روغن SG است. خواص ضد اکسایش، ضدخوردگی و ضد زنگ دارد. این روغن توسط انجمن تولید کنندگان مواد شیمیایی (CMA) (Chemical Manufacturers Association ) جهت رعایت مسائل زیست محیطی آزمایش شده است.
SJطبق نظریه سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۲۰۰۱ـ ۱۹۹۷» مناسب است و در حال حاضر به میزان کمتری توصیه میشود.حاوی کلیه مواد افزودنی مناسب برای یک روغن موتور است، این روغن توسط انجمن شیمی (ACC)(Americn Chemistry Council) آزمایش شده است و از سطح کیفی بالایی برخوردار است.
SLطبق نظریه سازندگان خودرو برای استفاده در موتورهای بنزینی سال های «۲۰۰۵ـ ۲۰۰۲» مناسب است و در حال حاضر«مورد استفاده قرار می گیرد»مانندSJ حاوی کلیه مواد افزودنی مناسب برای روغن موتور است. سطح کیفی بالاتری از SJ دارد و می توان جاهایی که استفاده از SJ و سطوح پایین تر توصیه شده از آن استفاده کرد. این روغن  از نظر مسائل زیست محیطی در وضعیت مطلوبی قرار دارد.
SMبرای استفاده در جدیدترین موتورهای بنزینی سال ۲۰۰۵ و ما قبل آن توصیه شده است. در حال حاضر«مورد استفاده قرار می گیرد»مانند روغن SL حاوی کاملترین بسته مواد افزودنی است. جدیدترین سطح کیفی اعلام شده توسط API است که در حال حاضر در بسیاری از کشورها کاربرد عمومی پیدا نکرده است. چون حاوی کلیه مواد افزودنی سطوح SL وSJ است می توان جاهایی که استفاده از SL و SJ توصیه شده از آن استفاده کرد.
SN

 

در اکتبر سال ۲۰۱۰ و برای مصرف در خودروهای تولیدی سال ۲۰۱۱وقبل از آن ابداع شده است.جدیدترین سطح کیفی روغن موتورهاست که بایستی مشخصه GF-5 را داشته باشد.

صفحه بعدی


شایع ترین دلایل خرابی سیستم هیدرولیک  به شرح زیر می باشد :

۱- خراب شدن روغن هیدرولیک

▫️در صورتیکه از روغن هیدرولیک مرغوب و مناسب استفاده نشود، و یا اینکه بیشتر از ۴۰ هزار کیلومتر از آخرین تعویض آن گذشته باشد، احتمال خرابی پمپ هیدرولیک، کاسه نمدهای شیر هیدرولیک و جک دو طرفه هیدرولیک بیشتر خواهد شد.

۲- استفاده از قطعات نا مرغوب

▫️همواره فشار بالایی از روغن در سیستم هیدرولیک در جریان است و لذا اهمیت استفاده از قطعات مرغوب در این سیستم بیشتر است. بطور مثال شیلنک فشار قوی هیدرولیک در پژو ۲۰۶ از بالای مانیفولد اگزوز عبور کرده و در صورت نشت روغن از محل اتصال شیلنک و لوله، روغن هیدرولیک [که قابل اشتعال است]، روی مانیفولد اگزوز ریخته می شود و بدلیل حرارت بالای مانیفولد، احتمال آتشسوزی موتور وجود دارد. موارد قابل توجهی از آتشسوزی موتور ۲۰۶ بعلت نشت روغن هیدرولیک گزارش شده است.

۳- استفاده از رینگ و لاستیک غیر استاندارد – بر هم خوردن زوایای ۵ گانه جلوبندی

▫️بر هم خوردن زوایای ۵ گانه جلوبندی و یا استفاده از رینگ یا لاستیک با سایزی غیر از آنچه که تولید کننده خودرو تعیین کرده، باعث می شود که فشار بیشتری به سیستم هیدرولیک برای چرخاندن فرمان وارد آید. در این حالت، در برخی مواقع نیز پمپ هیدرولیک برای انجام وظیفه خود صدای غیر عادی تولید می کند.

🔰علائم خرابی سیستم هیدرولیک

۱- روغن ریزی از هر یک از قسمتها

▫️اگر سطح روغن هیدرولیک در مخزن آن به مرور زمان کم شود، یکی از قطعات زیر نشتی دارند که بسادگی با مشاهده روغن در اطراف آن قابل تشخیص خواهد بود:

✔️مخزن یا شیلنکهای هیدرولیک

✔️ سوئیچ الکتریکی لوله فشار قوی

✔️پمپ هیدرولیک

✔️شیر هیدرولیک یا جک دو طرفه

۲- ایجاد صدا در هنگام کار کردن درجا، یا چرخاندن فرمان به سمت چپ یا راست

▫️شنیدن صدای غیر عادی از سیستم هیدرولیک شامل موارد زیر است:

اگر پمپ هیدرولیک در هنگام کارکردن درجای موتور صدای اضافه تولید کند، به احتمال زیاد پمپ دچار مشکل شده است.

ولی اگر فقط در هنگام چرخاندن فرمان به طرفین صدای غیرعادی شنیده شود، احتمالا سطح روغن هیدرولیک در مخزن کافی نیست و موارد مربوط به نشت روغن باید بررسی شود. (همچنین احتمال پایین بودن کیفیت روغن هیدرولیک نیز وجود دارد).

۱- فولی تسمه روی میل لنگ معیوب است.

۲- سایز تسمه هیدرولیک مناسب نیست و یا اینکه باید ریگلاژ شود.

۳- سفت شدن فرمان با وجود روشن بودن موتور خودرو

▫️در صورت سفت شدن فرمان با وجود روشن بودن موتور، باید به ترتیب زیر عمل کرد:

۱- ابتدا باید از سالم بودن تسمه هیدرولیک اطمینان حاصل شود.

۲- از کافی بودن سطح روغن هیدرولیک در مخزن آن و رسیدن روغن هیدرولیک به پمپ هیدرولیک اطمینان حاصل شود.

۳- از کیفیت روغن هیدرولیک اطمینان حاصل شود. (اینکه روغنِ مناسب وجود داشته باشد و کارکرد آن بیش از حد نباشد).

تماس با ما

منبع : بزرگان روانکار ایران



فیلتر هوا


چند نوع فیلتر هوا در خودروها داریم و کدام‌یک عملکرد بهتری دارند و این قطعه تاچه‌میزان درکاهش استهلاک تاثیرگذار است

فیلتر هوا   کتان دارای شش‌لایه پارچه مخصوص است که قابلیت چندبار استفاده و شست‌وشو را دارد.
به طور کلی فیلترهای هوای موجود در خودروها به سه‌دسته اصلی کاغذی، کتان و اسفنجی تقسیم می‌شوند. فیلتر هوای کتان دارای شش‌لایه پارچه مخصوص است که قابلیت چندبار استفاده و شست‌وشو را دارد. این فیلتر سبب می‌‎شود هوای مورد نیاز پیشرانه با سرعت مناسبی وارد سیلندر شود؛ ازاین‌رو تنفس بهتری را برای خودرو ایجاد می‌کند. فیلترهوای اسفنجی به‌ندرت در خودروها استفاده می‌شود و فیلترهوای کاغذی که از متداول‌ترین نوع فیلتر در خودروها هستند، به‌صورت آکاردئونی طراحی و ساخته می‌شوند.
این قطعات یکبارمصرف هستند و با گذشت ۱۰ هزار کیلومتر از کارکرد آن‌ها باید تعویض شوند. درپاسخ به‌قسمت دوم سوال شما باید گفت اگر هرنوع فیلتری که در خودرو موجود است، در زمان مشخص خود تعویض نشود، موجب افزایش استهلاک می‌شود. زیرا کار فیلتر پالایش سیال (هوا،روغن یا سوخت) ورودی به‌پیشرانه است. زمانی که هوای ورودی به‌پیشرانه به‌درستی تصفیه نشود، اجازه ورود گردوغبار و ذرات معلق به‌سیلندر را خواهد داد و سبب خط انداختن روی جداره آن می‎‌شود و استهلاک خودرو را افزایش می‌دهد. تعویض به‌موقع فیلترها از شیوه‌های درست نگهداری خودرو محسوب می‌شود.


جدول معادل یابی روغن ها

 


با گریس بیشتر آشنا شویم  : گريس مخلوطي ژلاتيني(نيمه مايع تا جامد) است كه از تركيب سيال روانكار و ماده قوام دهنده به همراه مواد افزودني خاص حاصل مي شود. اولين گريس ها در زمان مصر باستان و از مخلوط روغن زيتون و آهك ساخته شده كه براي روانكاري محور چرخهاي ارابه هاي چوبي كاربرد داشته است. امروزه نيز گريسهاي با مواد افزودني متنوع براي صنايع توليد مي شود كه برخي از آنها تحمل دمائي تا ۱۱۰۰ درجه سانتيگراد را دارا هستند. گريسها بر اساس نوع روغن پايه و نوع ماده سفت كننده دسته بندي مي شوند.براي توليد گريس نيز همانند بسياري از روغنها‌، ميتوان از انواع روغنهاي پايه معدني، سينتتيك و گياهي بهره برد.گريس ها نيز همانند روغن از نظر قوام و سفتي با درجات NLGI  مشخص مي شوند.

 

NLGI مخفف انجمن ملي گريس هاي روانكار (آمريكا) مي باشد كه درجه بندي گريس ها بر مبناي قوام آنها را انجام داده است. اين انجمن گريس ها را به ۹ درجه از ۰۰۰ تا ۶ تقسيم بندي نموده است. درجه NLGI 000 از نظر حالت فيزيكي كاملاً مايع و درجه NLGI 6 كاملاً سفت است. درجه بندي NLGI بر مبناي آزمون نفوذپذيري انجام شده است.

 

وظایفی که یک گریس به عنوان روانکار انجام می دهد، با وظایفی که روغن انجام می دهد تقریبا مشابه است و آنچه که باعث جایگزینی گریس بجای روغن می شود نوع کاربرد آن است.

در برخی از قطعات مانند یاتاقان های چرخ که امکان روانکاری توسط روغن وجود ندارد، نیاز به روانکاری است که بتواند در محل روانکاری باقی مانده و وظایف مورد نظر را انجام دهد. در چنین شرایطی استفاده از گریس تنها راه چاره است که بر اساس نوع کارکرد و تجهیز و قطعه ، گریسی با ساختار مخصوص آن شرایط انتخاب می گردد.

 

آنچه که می توان مزایای گریس نسبت به روغن معرفی کرد موارد زیر هستند:

۱-   خصوصیات شیمی فیزیکی مناسب برای کاربردهای خاص.

۲-   آب بندی و جلوگیری از نفوذ ذرات و آلودگی ها.

۳-   حفظ خواص در برابر نفوذ آلودگی ها در زمان کارکرد.

۴-   مقاومت در برابر چکه کردن از محل روانکاری.

گریس ها با داشتن چنین خواصی می توانند در شرایط کاری ویژه وظایف یک روانکار را که به شرح زیر است انجام دهند:

۱-   کاهش سایش و اصطکاک.

۲-   جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی.

۳-   امکان حرکت قطعات در دمای پایین.

۴-   سازگاری با آب بندها.

به این ترتیب گریس ها گروه خاصی از روانکارها هستند که می توان در شرایط ویژه روانکاری نیازهای صنعت را برطرف کنند و ما را از طراحی پیچیده و پرهزینه نجات دهند.

گریس ها بر اساس پایه صابونی (ماده قوام دهنده) می توانند تنوع بسیار زیادی داشته باشند .

سه دسته اصلی و پر مصرف آنها شامل موارد زیر هستند:

۱-   گریس های پایه لیتیم

۲-   گریس های پایه کلسیم

۳-   گریس های پایه سدیم

البته انواع ویژه از گریس ها نیز می توانند با پایه های صابونی از ترکیب مواد فوق مانند لیتیم/کلسیم و … تولید شوند.

حال ببینیم از نظر کاربردی این گریس ها چه تفاوتی با هم دارند.

در گریس ها دو خاصیت پایداری حرارتی و پایداری در برابر آب از اهمیت ویژه ای برخودار هستند. در واقع نوع صابون پایه ای که در گریس استفاده می شود ، می تواند بر دو خاصیت بالا تاثیرگذار باشد. از اینرو می توان این خواص را در گریس های مختلف بصورت زیر مقایسه نمود.

 

پایداری حرارتی:

 

گریس پایه لیتیم> گریس پایه سدیم> گریس پایه کلسیم

 

پایداری در برابر آب:

 

گریس پایه کلسیم> گریس پایه لیتیم>گریس پایه سدیم

 

همانطور که در بالا دیده می شود گریس های با پایه لیتیم پایداری حرارتی بسیار خوبی دارند، همچنین دارای پایداری در برابر آب نسبتا مناسبی نیز هستند. این ویژگی در این نوع گریس ها باعث می شود که در کاربردهای مختلف مورد استفاده قرار گیرند . به این نوع گریس ها ، گریس چند منظوره یا Multi purpose گفته می شود. لازم به ذکر است این گریس ها به خاطر پایداری حرارتی خوبشان به گریس نسوز معروف هستند. همچنین با توجه به کاربرد بسیار وسیع این گریس ها در چرخ خودروها و ماشین آلات سنگین به نام گریس چرخ نیز شناخته می شوند. این نوع گریس با وجود گرانتر بود نسبت به دو دسته دیگر، به دلیل تنوع بالای کاربرد ، پرمصرف ترین نوع گریس صنعت هست.

گریس های پایه کلسیم به دلیل پایداری بسیارخوبشان در برابر آب به گریس شاسی یا گریس ضد آب معروف شده اند. البته فراموش نشود که منظور از ضد آب ، توانایی کار کرد در زیر آب نیست و فقط نشان دهنده پایداری مناسبشان در برابر شستشو با آب است.

حال که با دو دسته اصلی گریس ها آشنا شدیم بهتر است که به نکاتی در مورد مصرف آنها توجه کنیم:

۱-   در صورتی که در انبار ، روغن از گریس جدا شود نباید از آن استفاده کرد

نکته: با هم زدن نمی توان روغن جدا شده را به ساختار گریس بازگرداند.

۲- در صورت در دسترس نبودن گریس های با درجه NLGIپایین (روانتر) نمی توان با اضافه کردن روغن درجه NLGI آن را پایین آورد.

۳-   استفاده از گریس های نسوز بجای ضد آب و بالعکس توصیه نمی شود.

۴-   استفاده از گریس های شل تر یا سفت تر از آنچه در دستگاه مورد نیاز است توصیه نمی گردد.

۵- از گریس به اندازه مورد نیاز در دستگاه استفاده کنید و از استفاده کمتر یا بیشتر از حد مجاز اجتناب نمایید.

۶-   هنگام گریس کاری گریس قبلی را بطور کامل از محل روانکاری خارج کنید.
مشاهده وبلاگ

با گریس بیشتر آشنا شویم